Het Lange Voorhout – de mooiste laan

Wie voor het eerst over het Lange Voorhout wandelt, begrijpt meteen waarom deze laan vaak wordt omschreven als een van de mooiste van Europa. Onder een gewelf van eeuwenoude lindebomen flaneren bewoners en bezoekers langs statige herenhuizen, musea, galerieën en terrassen. In het voorjaar kleuren duizenden krokussen het gras paars, wit en geel, terwijl de herfst de laan een gouden gloed geeft. Het is moeilijk voor te stellen dat deze plek ooit heel anders uitzag.

Het verhaal van het Lange Voorhout begint al duizenden jaren geleden. Archeologen vonden hier sporen van menselijke bewoning uit de bronstijd, tussen 1500 en 1300 voor Christus. Toch duurde het nog lang voordat het gebied zijn huidige allure kreeg. In de Middeleeuwen lag hier een uitloper van het Haagse Bos, vlak bij het grafelijk hof waaruit later het Binnenhof zou ontstaan.

De naam Voorhout verwijst naar dat bos: een voor-bos, gelegen vóór het grotere Haagse Bos. Vanaf de veertiende en vijftiende eeuw verschenen hier de eerste huizen. Ze stonden niet netjes in het gelid zoals nu, maar eerder schots en scheef tussen tuinen, paden en open ruimtes. In dezelfde periode verrees de Kloosterkerk, die nog altijd een van de markantste gebouwen aan het Voorhout is.

De grote verandering kwam in 1536. Keizer Karel V bezocht Den Haag en zag hoe het dorp steeds meer stedelijke trekken kreeg. Hij gaf opdracht om vier rijen lindebomen te planten langs het Voorhout. Daarmee ontstond de brede laan die we vandaag kennen. Eeuwenlang werd zij daarom ook wel de Lange Lindelaan genoemd. Het bekende versje “Liesje leerde Lotje lopen langs de lange lindelaan” herinnert nog altijd aan die tijd.

In de Gouden Eeuw groeide het Lange Voorhout uit tot dé ontmoetingsplaats van de Haagse elite. Diplomaten, edelen en bestuurders wandelden er onder de bomen. Koetsen reden af en aan langs de statige huizen. Hier woonde onder meer de Winterkoningin Elizabeth Stuart, dochter van de Engelse koning Jacobus I. Ook vonden er diplomatieke ontmoetingen plaats waarbij de etiquette soms bijna belangrijker leek dan de politiek zelf.

In de achttiende eeuw kreeg de laan haar huidige aanzien. Veel kleine huizen verdwenen en maakten plaats voor de elegante stadspaleizen die nog steeds het straatbeeld bepalen. Achter de gevels leefden adellijke families, diplomaten en invloedrijke bestuurders. Een van de bewoners was Maria Duyst van Voorhout, die bij haar overlijden een enorm vermogen naliet voor het onderwijs van wezen.

De negentiende eeuw bracht nieuwe bewoners en nieuwe verhalen. Koning Willem I gebruikte Huis Huguetan tijdelijk als paleis. De beroemde ontdekkingsreizigster Alexandrine Tinne woonde aan het Voorhout en maakte er enkele van de eerste foto’s van de laan. In 1881 werd het voormalige stadspaleis van de familie Van Brienen omgebouwd tot Hotel Des Indes, dat uitgroeide tot een van de bekendste hotels van Nederland. En in 1896 vond Pulchri Studio een nieuw thuis aan het Lange Voorhout, waar kunstenaars nog altijd samenkomen.

Ook in de twintigste eeuw bleef het Voorhout een toneel van de geschiedenis. Koningin Emma woonde er, Paul Kruger werd er enthousiast ontvangen na zijn vlucht uit Zuid-Afrika en in 1913 opende Helene Kröller-Müller haar eerste museum aan de laan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog nam generaal Winkelman vanuit een pand aan het Voorhout het moeilijke besluit tot capitulatie van Nederland.

Na de oorlog veranderde de functie van veel gebouwen. Woningen werden kantoren en ambassades. Sommigen vreesden zelfs dat de laan haar karakter zou verliezen. Gelukkig groeide het besef dat het Lange Voorhout een uniek onderdeel van de stad vormt. De renovatie van 2009 gaf de laan nieuw leven. De boomwortels werden beschermd, historische elementen keerden terug en het Voorhout werd opnieuw ingericht als een plek om te wandelen, te ontmoeten en te genieten.

Tegenwoordig vormt het Lange Voorhout het decor van kunsttentoonstellingen, festivals, markten en culturele evenementen. Het herbergt instellingen als Pulchri Studio, Theater Diligentia en Escher in Het Paleis. Toch is het vooral de sfeer die bezoekers blijft betoveren. Onder de eeuwenoude lindebomen lijkt de drukte van de stad even weg. Hier komen geschiedenis, kunst en dagelijks leven samen.

Wie over het Lange Voorhout wandelt, loopt niet alleen over een laan, maar door ruim zeshonderd jaar Haagse geschiedenis.